مؤلف مجهول
ديباچهء مصحح 16
اصطلاحات صوفيان ( متن كامل رساله مرآت عشاق ) ( فارسى )
و ضمنا گرايشى به نثرهاى كهن سبك خراسانى نظير كليله و دمنهء نصر الله منشى و تواريخ آن دوران پيدا شده بود . مربوط به قبل از قرن نهم نيز نيست ؛ چرا كه در آن دوران هم ، اعتدال و استوارى خاصى در نثر ديده مىشود ؛ از منشآت خاقانى و گلستان شيخ سعدى و مكاتيب مولانا گرفته تا بهارستان جامى . لذا معقول به نظر مىرسد كه متن را - با تساهل و تسامح - متعلق به همين محدودهء زمانى بدانيم . كيفيت استفاده از سجع و استفاده از تشبيه و استعاره و برخى ديگر از آرايههاى بلاغى ، در ضمن نثر كتاب و نيز سستى اشعار متأخر سبك هندى و مكتب وقوع در فحواى اشعار مؤلف در اين اثر ديده مىشود . اين نكات بههرحال بخشى ديگر از مسائل مهم و قابل توجه سبكى در اين اثر است . در كنار اين ، شيوهء تهجّى ابجدى كه در ترتيب اصطلاحات استفاده شده نيز قابل توجه است . اما نكتهء مهم ديگرى هم هست : مؤلف به رغم تقيّد به آنچه گفته شد ، در مجموع ميل به اعتدال در نگارش داشته و از ايجاز مخل و اطناب ممل در تعريف و شرح مصطلحات دورى گزيده است . خلاصهء كلام اينكه ويژگىهاى كلى متن مرآت عشاق براساس نسخهء خطى اساس براى متن حاضر بدين شرح است : - اثر با مقدمهاى مفصل در بيان و تبيين موضوع و فلسفهء حرف و لغت و اصطلاح و منظورهاى عرفانى آغاز مىشود . - مؤلف اطلاعات فراوانى در باب زبانشناسى ، معنىشناسى ، تأويل ، علم حروف و اعداد و علوم ادبى و بلاغى عصر خود داشته است . - آيات ، روايات و امثال عربى مورد استفاده در متن ، اغلب از مشهورات امثال و حكم صوفيانه است و غالبا در مكتب ابن عربى و محمود شبسترى مورد استناد قرار مىگيرد . - امثلهء شعرى هم عربى و هم پارسى است ، اما به دليل گزينش لغات مستعار در اشعار شاعران پارسى - به مثابهء اصطلاحات صوفيانه - اغلب پارسى است . - اغلب شواهد مثال شعرى ، ابياتى از حافظ و شبسترى است و اساسا در گزينش و شرح ، نظر به مكتب شبسترى دارد ، اما از مولانا و عطار و ديگر شاعران عارف و عرفاى شاعر نيز مثال مىآورد . - تفصيل متن حاضر از آثار مشابه و نزديك به لحاظ بيانى و محتوايى بيشتر است و